فرهنگ

به بهانه برپایی تعزیه در روستای گیلاس

آنهایی که تجربه ی مداحی و روضه خوانی در جلسات عزاداری روستای گیلاس را دارند، به خوبی می دانند که اهالی این روستا به متن و اشعار مربوط به مدح اهل بیت حساسیت زیادی دارند؛ تا جایکه مداحان باسابقه  و جوانتر  روستا همواره در صدد بروزرسانی اشعار و متون مداحی خود هستند تا بتوانند موجبات رضایت مستمع فعال و حساس خود را فراهم کنند.

تعزیه هم که از دیرباز از هنر نمایش برای توصیف زندگی اهل بیت بهره می برد نیز از این قاعده مستثنی نیست و از گوش و چشم تیزبین مخاطب هوشمند گیلاسی دور نمی ماند. در همین راستا نقد یکی از کاربران درگاه گیلاس به برخی از متون مرسوم در تعزیه که چندی پیش به عنوان کامنت، ذیل گزارش تصویری مربوطه منتشر شده بود، مورد توجه ویژه قرار گرفته است. بر همین اساس تصمیم گرفتیم این متن که به نوعی تحقیق از منابع مختلف بوده است را به عنوان مطلبی مستقل منتشر کنیم؛ هر چند گردآورنده ی محترم این متن، خود را معرفی نکرده و برای ما هم ناشناس مانده است!

عکس این مطلب را با اجازه عکاس محترم از اینجا گرفته ایم.


 

 

درباره تعزیه سخن گفتن و مهمتر از آن نوشتن، هم سهل و ممتنع میباشد و هم سخت و دشوار. سهل از آن رو که همه ما ایرانی ها ازکودکی شاهد این هنر ملی بوده ایم و سخت از آن رو که تعزیه یکی از نادرترین نمایش های اعتقادی جهان‌ بوده و هنر ملی ما محسوب می شود که ریشه های آن برگرفته از اعتقادات و باورهای مذهبی دوستداران اهل بیت بوده و نهالش از باورها و خاستگاه اجتماعی مسلمانان به ویژه در ایران تنومند شده است. از این حیث باید گفت که تعزیه به عنوان سمبل، نهاد نمایشی ایرانی و آیینی حقیقی با فرهنگ و تمدن ایرانیان گره خورده است. متون تعزیه نیز از نگاه اجتماعی میان تماشاگر و نمایشگر رونق نگرفته، بلکه برگرفته از ذهنیت نویسندگان، شعر و شخصیت هایی است که مفاهیم تاریخ اسلام به خصوص مفاهیم تاریخی واقعه عاشورا را بررسی می کردند و مربوط به مسائل عاشورا و کربلا بوده تنظیم شده اند. برخی از خوانندگان معروف ایران نیز از تعزیه برخاسته‌اند. مثلا غلامحسین بنان در کودکی بچه خوان تعزیه بود یا اقبال آذر آواز را از تعزیه آغاز کرده بود و از کودکی در دسته‌های تعزیه وارد شد.

مطالعات جامعه‌شناختی نیز اطلاعات مهمی را از ماهیت تعزیه رودرروی ما قرار می دهد. حقیقت این است که واقعه عاشورا، چنان شگفت، فوق‌العاده بزرگ، باشکوه، حماسی و زیباست، که بر خلاف حماسه‌های قومی و نژادی، نیازی به افزودن آمال و آرزوهای بازگوکنندگان، برای هرچه جذاب‌تر شدن، ندارد. تعزیه نیز با توجه به ارادتی که تعزیه خوانان به دستگاه امام حسین (ع) دارند، میبایست از همین امر الگوبرداری کرده و تلاش راویان عاشورا بر این باشد تا ماهیت عاشورا آنگونه که بوده، برای نسل های بعد بیان شود. درخصوص مقام و مرتبه ی اهل بیت علیهم سلام و فرزندانشان بسیار در تعالیم دینی شنیده ایم اما متاسفانه در پاره ای از موارد و در برخی از مراثی و تعزیه ها با گفتن عبارات و الفاظ سخیف ارزش و جایگاه خانم فاطمه زهرا (س) و دختر گرامیشان ناخواسته مورد اهانت قرار می گیرد. مگر نه اینکه قمر بنی هاشم که از بزرگی ایشان سخن می گوییم به خاطر مقام و مرتبت خانم فاطمه زهرا تا لحظه ی شهادنشان حضرت اباعبدالله را برادر خطاب ننمودند پس چطور ممکن است این بانو از ضعف و رنج ناله زاری سر دهد. آیا این صحیح است که چهره ای ضعیف و نالان از این شخصیت والا در تعزیه ها به نمایش گزارده شود. همگی می دانیم خانم زینب حماسه کربلا را با خطبه های با صلابت شان ماندگار نمودند پس چطور ایشان را نعوذ بالله عاجز و درمانده به تصویر می کشیم. ؟؟؟؟
تعزیه را نمی توان به عنوان یک نمایش صرف دید . وقتی ما از بیرون نگاه می کنیم شاید به عنوان کسانی که دید تئاتری داریم آن را در شکل یک نمایش ببینیم اما تعزیه یک آئین است و در مدل ارتباط آئینی تعریف می شود . آئین ها با تکامل جامعه ، کامل تر می شوند. شکل آنها دگرگون می شود ولی ماهیت آن از بین نمیروند .
انسان در هر برهه ای از زمان نیاز به آیین دارد و نسل جدید نیز از این مقوله مستثنی نمی باشد منتهی نحوه ی انتقال آن به فراخور تغییر نسل متفاوت می باشد ، در عصر حاضر به دلیل پیشرفت چشمگیر تکنولوژی نحوه انتقال تعالیم و آموزه ها نیز تغییر نموده است ، با نگاهی به کودکان و نوجوانان این دوره می توان دریافت که حتی ادبیات نسل امروز با دوره های پیشین بسیار متفاوت میباشد ، در نتیجه میبایست جهت انتقال آیین و سنن و تاریخ با عظمت اسلام و شیعه پا به پای نسل جدید حرکت نمود و از انتقال مفاهیم با الفاظ و عباراتی که سالیان پیش توسط پیشکسوتان تعزیه خوانی نوشته شده خودداری نماییم چه بسا ناخواسته در مواردی این ادبیات، تاثیرات منفی بر ذهن نسل جدید گذاشته که بانیان این امر خیر علی رغم داشتن نیت الهی و مذهبی پاسخگو آن میباشند.
در نهایت باتشکر از بانیان برگزاری این مراسم خواهشمندیم جهت بهره گیری از آثار مثبت تعزیه ها تغییراتی در متن های تهیه شده بدهند و واقعه های تاریخی مرتبط با ائمه علیهم السلام را مطابق با روایات محکم بیان نمایند.

 

 

19 دیدگاه در ”به بهانه برپایی تعزیه در روستای گیلاس

  1. اگه فک کردین با این حرفا می تونین مانع برپایی تعزیه بشین سخت در اشتبا هستین . اگه بدونین بچه های کوچیک و نوجوان ها چقدر تعزیه رو دوس دارن و با تعزیه امامان رو میشناسن

  2. چرا فکر میکنید کسی میخواهد مانع برپایی تعزیه بشه. اگه بچه های کوچیک و نوجوانان تعزیه را دوست دارن و قرار هست این برنامه یکی از راههای شناخت امامان و معصومین باشن پس بیایید مانند همیشه با تحقیق و تفحص،پیشروی قدمی نو در منطقه باشیم و مطالب درست و نمای صحیح این اتفاقات دینی برای نسل بعدی و جدید ما به نمایش درآید تا باوری درست و صحیح از مسائل و تاریخچه دینی پیدا کنند و داشته باشند.

  3. باعرض سلام وخسته نباشی خدمت شما آقای اسحاقی خواهشا قانون کپی رایت را رعایت بفرمایید.
    وآدرس مربوط به عکس را حذف نفرمایید.باتشکر

    مدیریت وبسایت رسمی اسطوره تعزیه ایران حاج سقا مصفا

  4. از اینکه خودم را معرفی نمی کنم عذرخواهم.تعزیه خوانی در گیلاس سابقه طولانی دارد. ما بچه بودیم که حاج سقا می آمد گیلاس تعزیه اجرا میکرد.آنروزها محل اجرای تعزیه بالاسره بود.جلو خانه خدابیامرز سید رضا گیلاسی.به نظر بنده نقد بجایی بود و خوب است که تعزیه خوانها در جهت رفع نواقص بکوشند تا موجب احیا و ادامه حیاط تعزیه در میان نسل جدید باشند. با تشکر از سایت گیلاس

  5. چرا اونهایی که سوالات و ابهامات زیادی در مورد برپایی تعزیه تو گیلاس داشتند، نمیان نظر بدن و حرفشنو بزنند؟ البته با ادبیات درست.
    مطمئن باشید این نظراتو خیلی از بزرگامون می بینن، اگه دسترسی هم نداشته باشند بهشون انتقال میدن. در حال حاضر بهترین تریبون آزاد اینجاست. من خودم چند بار امتحان کردم.

  6. درود بر شما من کاملا با نظر جنابعالی موافقم انشاالله که بانیان این امر با رجوع به منابع تاریخی معتبر هر چه بیشتر بر ارزش و اعتبار تعزیه خوانی بیفزایند .
    (با تشکر از همه زحمت کشان در امر تعزیه خوانی )

  7. اینطور که معلومه خدا روشکر گیلاسی ها علاقه ای به تعزیه ندارن.نه تو مراسم تعزیه حضور پیدا می کنن نه میان تو سایت نظر بدن.شما چرا الکی دارین جوش می زنین؟!!!

    • اگه من هم مثه تو بودم می اومدم نظر میدادم :می اومدم تعزیه شرکت میکردم………اینا تعزیه کار خیر نیست اگه بیاید دسته جوانا گیلاس بگیرید یه کاری واسشون بگیرید این میشه یه کار خیر……بزرگترها جوانا گیلاس تو تهران نیستن بیشتر شونم هم تو امل هستن……….

      • در پاسخ به ریکا گیلاسی:اولا تعزیه چه ربطی به شغل توداره؟؟؟!!!دوما ما تو گیلاس جوون بیکارنداریم

  8. احساس می کنم داریم از بحث اصلی منحرف می شیم لطفا دقت بیشتری داشته باشیم ، هدف استفاده ی صحیح از ارزش هاست نه خدایی نکرده کنار گذاشتن اونها. نقد به یک موضوع به معنای حذف اون نیست دوستان ، بلکه به معنای ارتقای سطح کیفی برای رسیدن به نتیجه ی بهتره.

  9. با سلام
    ممنون از همه عزيزاني كه دغدغه هاي بهبود وضع اعتقادي رو دارند .
    نكته اي رو متذكر ميشم واينكه اون كساني كه الان داعيه تغيير اشعار رو دارند ، عمدتا از نسل هاي قبل از انقلاب و همونايي هستند كه تو دامن همين اشعار و بقول خودشون اشك چشم مادراشون با شير قاطي شد و اونا ازش تغذيه كردند بوده .
    برادر يا خواهر عزيز ،همين اشعار بقول بعضي ها تهي ،نسلي رو تربيت كرد كه حماسه 8 سال دفاع مقدس رو و قبل از اون از سال 42 انقلاب بزرگ ايران رو رقم زد ولي حالا چي ، حالا كه اشعار بقول خودتون بايد تهي نباشه چي ،حالا كه نسل امسال از سال قبل بي اعتقاد تر و 000
    خواهشا بجاي اينكه به اين موارد واقعا كم اهميت خودمونو مشغول كنيم بهتر نيست به مسائل و سوالات اعتقادي نسل نو (دهه شصت به اين طرف )توجهي بكنيم .
    شبكه هاي ماهوارهاي كه مروج فرقه هاي وهابيت و بابيت هستند رو ببينيد كه چه نرم از همين شكاف و بقول انديشمندان ايجاد شك در اصول اعتقادي دارند استفاده ميكنند .
    ما اونقدر به فرعيات پرداختيم كه از اصل جا مونديم.
    تورو خدا بسه.

  10. آقا و یا خانم محترمی که اسم خودت رو “حسن گیلاسی” گذاشتی؛
    بذار همین اول بسم الله اینو بگم که “باید دست آنکس که در صدد اصلاح سنت های نادرست عصر خودش برآمده را بوسید، چرا که این نشانه روحیه نقدپذیر و دور از تحجر وی است”
    شما که اصلاح سنت نادرست را خطا می دانید، آیا خودتان همان آدم بیست سال پیش هستید؟آیا همان لباس بیست سال پیش را می پوشید؟ آیا هنوز هم مث آن روزها شلوارتان شیش تا ساسون دارد؟! آیا سر و صورتتان را همانطور آرایش/پیرایش می کنید؟ آیا با همان سبک و سیاق نوحه عزاداری می کنید؟ یا اینکه بر مدار تغییر روزگار، شما هم دچار تحول شده اید؟
    تغییر و اصلاح همواره دشوار است و جرات می خواهد! و در این بین آنکس که پیش قدم می شود، کارش از همه دشوارتر است.

  11. با سلام _ من اهل تفرش هستم و در جستجوي مطالب پيرامون تعزيه بودم به اين سايت رسيدم و از بعضي فرموده ها شاد شدم و از بعضي گفته ها متأثر گشتم . تمام مطالب نظرات فوق را مطالعه كردم و استنباط بنده بشرح زير ميباشد. اولآ خدمت اساتيد عرض كنم حضور نيافتن درمجالس عزاي پسر فاطمه از جنبه هاي مختلف هست كه بطور اجمال ميگويم. 1_شيطان سوار افكارتان شده.2_روزي شما قطع شده.3_ منيت وتكبر شما بالا رفته. 4_اطلاعاتي در زمينه تعزيه نداريد. چون اگر قدري اطلاعات داشتيد ومي توانستيد عرض اندام كنيد قطعآ به عنوان رئيس خود را وارد صحنه مي كرديد چون طبق آمارها مخالفين معمولآ انسانهائي كه در جهت مثبت هرامري به مراد خود كه همان رياست و خودنمائي وبزرگ بيني هست نمي رسند از در مخالفت وارد شده وگروه خود را حفظ ميكنند تا چند نفر ساده مريدآنان شده واز اين طريق به حب باطني خود دست پيدا كنند. مگر شمر وابن سعد شخصيت كمي نبودند . مگر براي اسلام شمشير نزدند پس چي باعث شد كه آخر عمر مرتكب گناه بزرگي شوند. از اين جور آدمها در تاريخ كم نداريم . وقتي آيت الله طباطبائي در نجف درس اسفار را ميخواند و مطالعه مي كرد مورد لعن طلاب آن زمان قرار گرفت علامه محمد تقي جعفري به خاطر اينكه روحانيون وهم مباحثه اي هاي ايشان متوجه نشوند. دو هفته خود را در منزل حبس نمود تا كتاب فلسفه غرب را مطالعه كند از اينجور آدمها ظاهر مذهبي فراوان بودند وهستند. كسي كه براي رضاي خدا فكر كندو كار كند كم ميباشد. تعزيه چه پدر كشتگي اي با شما دارد كه اينگونه شمشير بسته ايد . شما از علما هم پيشي گرفته ايد واگر كار بجائي برسد بخاطر افكار خود برتر بيني و بزرگ بيني و منييت وتكبر و حب رياست خود جلوي امام هم خواهيد ايستاد. مگر فقط تعزيه داراي اشكال است در خطابه فضلاي معزز هم پر است از مطالب ضد عقايد اسلامي در اشعار مداحان گرامي هم الا ماشاالله چرا نكات مثبت تعزيه كه شايد 90درصد مطالب شبيه خواني را تشكيل مي دهد به ديدتان نمي آيد فكر كرديد ما بي دين هستيم و درد دين نداريم. نه پدر جان آنانكه دنبال تعزيه هستند خود چند گروه مي باشند .ما به افراد عامي وبچه ها كاري نداريم اما اكثر مردم داراي شعور و فهم بالائي هستند ودرد دين دارند و مي فهمند واين گروه هم از بعضي از مطالب كه مغاير عقايد مي باشد خود رنج مي برند و ناراضي مي باشند چون راه اصلاح را نمي داند كاري از ايشان ساخته نيست اگر شما واقعآ درد دين داريد و بحث خودنمايي نداريدء پا پيش بذاريد ودر صدد اصلاح برآئيد اما بدون غرض وبانيت خالص قربةالي الله وبه خاطر شاد كردن دل بي بي زهرا(س) ثانيأ مگر چشم بصيرت نداريد و اينهمه كرامت و معجزه هاي پيش آمده در تعزيه را نميبينيد . ثالثأ تعزيه و آيين نمايش هويت ايران و دين شماست چرا ميخواهيد قدمت خودرا از بين ببريد و ديگران برتري جويند . رابعأ كساني كه در مسايل ضد ديني فعالند براي كار خود توجيه هاي فراواني دارند . و سايرين را دور از واقعيت ميشمرند و القاب زشت نثار ميكنند . شما بخود بباليد كه در مجلس اهلبيت هستيد . اما قدري تامل داشته و نواقص را رفع كنيد . ان شا الله خدا شما و ما را هدايت كند. دعا گويتان هستم .

  12. با سلام و عرض تسليت ايام محرم و صفر و مصائب آن . شهادت بزرگ مردان دين و اسلام و بهترين بندگان الله تعالي ودر صدر آنان شهادت اشرف مخلوقات پيامبر اعظم ص و اسارت اهلبيت . خداوند منان را شاكرم كه روزي بنده فرمود و به درگاه اهالي محترم گيلاس سري بزنم و عرض ارادت و تسليت داشته باشم . موفقيت هاي بدست آورده شده اهالي در جميع زمينه هارو تبريك گفته و آرزوي سربلندي براي جناب دكترابراهيمي و خانم دكتر …وساير اهالي را از خداوند متعال خواستارم . مباحث مطرح شده در باب تعزيه سالار شهيدان را مطالعه كردم خوشحالم كه اهل نقد و نظر هستيد . همانگونه كه قبلا هم عرض كردم اگر عزيزان سوالي دارند در جهت رفع شبهات در خدمت هستم . درضمن روزهاي يكشنبه كلاسي در زمينه عقايد حقه اسلامي و بررسي ساير مذاهب حدود دوسالي هست كه شروع شده و از عزيزاني كه اهل تحقيق و مطالعه هستند و قصد اصلاح و مرور مجدد اعتقادات خود هستند دعوت به عمل مي آيد آدرس . تهران دولت آباد فلكه اول خ دهخدا خ باشگاه منزل سيد صالح عقيلي هيئت حضرت علي اصغر/ درضمن بنده آمادگي دارم اگر سروران خواهان باشنددر اين درگاه به كمك شما عزيزان در صدد اصلاح وتربيت افكار در خصوص تعزيه و عزاداري هاي سنتي ويا بررسي بيشتر اشعار تعزيه وتطبيق با تاريخ و احاديث و آيات ويا موارد ومطالب ديگر به پردازيم . از اينكه حوصله نموديد و مطالب فوق را مطالعه كرديد بسيار سپاسگزارم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.